कीर्तिपुरमा बाह्रवर्षे देवी नाच

काठमाडौँ, २९ असोज । प्रत्येक बाह्र वर्षमा कीर्तिपुरमा नचाइने देवी नाच आगामी कात्तिक ५ गते विजयादशमीको दिनबाट औपचारिकरुपमा सुरु हुने भएको छ । लगभग ११ महिना अवधि सञ्चालन हुने नाचको तयारी भने गत जेठ महिनादेखि नै सुरु गरिएको थियो ।

विभिन्न ११ देवीदेवताको मुकुट लगाएर प्रत्येक बाह्र वर्षमा नाच नचाउने गरिन्छ । नाचका लागि मुकुट भक्तपुरको ठिमीमा तयार गरिएको छ ।

बाघभैरव गुठीले आयोजना गर्दै आएको नाचका लागि पूर्वाभ्यासका रुपमा दसैँअघि छवटा नाच प्रदर्शन गरिने जानकारी गराउँदै गुठीका गुरु राजकुमार मालीले यसअन्तर्गत हनुमान ढोका र पाटनमा एक एक पटकसहित १२ पटक अनिवार्य नचाउने प्रचलन रहेको बताउनुभयो ।

“नाचका लागि प्रत्येक १२ वर्षमा नयाँ मुकुट बनाउने प्रचलन छ,” उहाँले भन्नुभयो, “सामान्यरुपमा नाच सञ्चालन गर्दा पनि एउटा नाचका लागि रु एक लाखसम्म खर्च लाग्ने गरेको छ ।” पूर्वाभ्यासका रुपमा नचाइएका नाचमा पनि एक पटकमा रु ७० हजारसम्म खर्च लाग्ने गरेको उहाँको भनाइ छ । प्रत्येक नाचका क्रममा पञ्चवली दिनुपर्ने भएका कारण नाचमा लगभग रु एक लाखसम्म खर्च हुने मालीले बताउनुभयो ।

कीर्तिपुरमा प्राचीन संस्कृतिमध्येको मल्लकालीन समयदेखि नचाउँदै आइएको देवी नाचको आफ्नै विशिष्ट महत्व रहेको कीर्तिपुर जात्रा पर्व व्यवस्थापन समितिका सदस्य वीरेन्द्र शाक्यले बताउनुभयो । “देवी नाच कीर्तिपुरको अति प्राचीन मौलिक संस्कृति हो,” उहाँले भन्नुभयो, “आर्थिकरुपमा पनि निकै खर्चिला यी संस्कृति नयाँ पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नेतर्फ सबैले बेलैमा सोच्नुपर्ने देखिएको छ ।” एक वर्षका अवधिमा काठमाडौँका विभिन्न स्थानका साथै भक्तपुरबाट नाचका लागि माग आएमा नाच लगिने परम्परा छ ।